Bảng trừ (qua 10) là Bài 12 trong sách Toán 2 tập 1 bộ Kết nối tri thức, nối tiếp Bài 11 phép trừ qua 10 trong phạm vi 20. Bài này có bảng đầy đủ 36 phép trừ, ba cách giúp các con nhớ bảng mà không phải học vẹt, và cách luyện bằng trò chơi trên tivi.
1. Bảng trừ qua 10 đầy đủ
"Qua 10" nghĩa là số bị trừ lớn hơn 10 nhưng kết quả nhỏ hơn 10, phải "mượn" qua hàng chục. Trong phạm vi 20 có đúng 36 phép như vậy:
| Số bị trừ | Các phép trừ qua 10 |
|---|---|
| 11 trừ một số | 11 − 2 = 9 · 11 − 3 = 8 · 11 − 4 = 7 · 11 − 5 = 6 · 11 − 6 = 5 · 11 − 7 = 4 · 11 − 8 = 3 · 11 − 9 = 2 |
| 12 trừ một số | 12 − 3 = 9 · 12 − 4 = 8 · 12 − 5 = 7 · 12 − 6 = 6 · 12 − 7 = 5 · 12 − 8 = 4 · 12 − 9 = 3 |
| 13 trừ một số | 13 − 4 = 9 · 13 − 5 = 8 · 13 − 6 = 7 · 13 − 7 = 6 · 13 − 8 = 5 · 13 − 9 = 4 |
| 14 trừ một số | 14 − 5 = 9 · 14 − 6 = 8 · 14 − 7 = 7 · 14 − 8 = 6 · 14 − 9 = 5 |
| 15 trừ một số | 15 − 6 = 9 · 15 − 7 = 8 · 15 − 8 = 7 · 15 − 9 = 6 |
| 16 trừ một số | 16 − 7 = 9 · 16 − 8 = 8 · 16 − 9 = 7 |
| 17 trừ một số | 17 − 8 = 9 · 17 − 9 = 8 |
| 18 trừ một số | 18 − 9 = 9 |
Hàng trên cùng dài nhất (11 trừ 8 số), mỗi hàng sau ngắn đi một phép, hàng cuối chỉ còn 18 − 9 = 9. Cho các con tự phát hiện điều này là một cách nhớ bảng.
2. Cách tách số: làm tròn 10
Đây là cách sách hướng dẫn ở Bài 11: tách số bị trừ thành 10 và phần lẻ, lấy 10 trừ trước rồi cộng phần lẻ.
Khi đã quen, các con làm nhẩm trong đầu: "13 − 5: lấy 10 − 5 = 5, thêm 3 là 8". Cách này dùng được cho mọi phép trong bảng.
3. Đếm lùi và dùng phép cộng
- Đếm lùi: 11 − 5, đếm lùi 5 bước từ 11: 10, 9, 8, 7, 6. Hợp với số trừ nhỏ, nhưng dễ đếm nhầm khi số trừ lớn.
- Nghĩ phép cộng: 14 − 6 = ? nghĩ "6 cộng mấy bằng 14?". Các con đã thuộc bảng cộng qua 10 thì cách này rất nhanh.
Không cần ép mọi bạn dùng một cách. Cho các con nói cách mình tính, cả lớp nghe các cách khác nhau.
4. Nhận ra quy luật trong bảng
- Cùng số bị trừ, số trừ tăng 1 thì hiệu giảm 1: 15 − 6 = 9, 15 − 7 = 8, 15 − 8 = 7.
- Số bị trừ và số trừ cùng tăng 1 thì hiệu không đổi: 11 − 2 = 9, 12 − 3 = 9, 13 − 4 = 9.
- Phép đầu tiên của mỗi hàng trong bảng trên đều có hiệu bằng 9, phép thứ hai đều có hiệu bằng 8, cứ thế giảm dần.
5. Luyện bảng trừ bằng trò chơi
Sau khi học bảng, luyện vài phút mỗi tiết bằng trò chơi chiếu tivi: mỗi câu một phép trừ, 4 nút đáp án, sai thì làm lại. Các đáp án sai nên là số gần đúng (lệch 1, lệch 2) để các con phải tính thật chứ không đoán.
Thầy cô có thể tự làm trò chơi này bằng Gemini, xem trò chơi Toán lớp 2 chiếu tivi và khóa học tự dựng app luyện Toán lớp 2 bằng Gemini.
